VHVN Nhà Thơ Tình. Ông Hoàng Thơ Tình Xuân Diệu.

Thiên Sầu
  • Lượt xem 3K
  • Trả lời: 0
Nhà Thơ Tình. Ông Hoàng Thơ Tình Xuân Diệu.

Tôi thật sự ngày trước ít say mê thơ tình Xuân Diệu- (XD) Vì có lẽ say mê cái gì đó cũng là do nhiều những nhân duyên gộp thành mà thôi. Nếu chưa đủ duyên thì khó mà cảm nhận được theo ý người khác muốn. Tôi lớn lên là yêu hai dòng thơ đó là HMT NB. Tuy nhiên nếu tôi cố nhớ lại là sau 1975. Các quyển nhạc các anh chị thanh niên yêu thích chép hát. Trong đó các chị, tôi thấy có ghi bài thơ Biển của XD, ghi bài ngập ngừng thơ của Hồ Dzếnh. Có lẽ các chị tôi yêu cái lãng mạn của dòng thơ đó. Tôi vẫn ghé mắt đọc các con chữ của dòng thơ đó, nhưng tôi không để ý lắm, không thấy nó hay.
? Có lẽ tôi còn nhỏ quá hay sao ấy? Tôi chưa đủ cảm nhận v.v... Rồi lớn lên tôi chỉ dành trái tim cho thơ HMT NB. Như tôi thấy nó hạp với tôi nhiều hơn... Chuyện này cũng không thể giải hết. Có lẽ cuộc đời số phận hai nhà thơ kia HMT NB gây cho tôi cái cảm động xót xa nhiều hơn chăng? Chắc vậy!

Mãi đến năm 2012 tôi đã ở Mỹ. Tôi có một dịp biết nhà thơ HKB qua phone anh ta ở đất QuyNhơn. Anh ta nói với tôi:
Em có biết Quê Hương NQBĐ mình có một nhà thơ nổi tiếng là nhà thơ tình XD không? tụi anh đang sinh hoạt CLB XD ở đó. Khi nào về có dịp em ghé qua …
Cuộc sống ước muốn là một chuyện, nhưng sự hội ngộ lại là một chuyện. Nó luôn lệ thuộc rất nhiều vào các yếu tố khác. cũng có nhiều rào cản bất ngờ, hoặc cố ý... Tôi chưa về được. tới khi anh HKB qua đời đột ngột. Ba năm sau tôi vẫn chưa về thăm quê hương được. Tôi cứ dự tính bao lần rồi hụt hẫng… Rồi tôi có người bạn về VN lại mua tập thơ TTCL- của XD đem tặng cho tôi. Tôi cười bảo bây giờ thích nhà thơ nào thì lên mạng gõ chứ cần chi anh?

Anh bảo:

- Thì anh tặng em. Vì em thích thơ mà. Hơn nữa em cũng từng in thơ không phải để cho người ta cầm đọc dễ dàng, hoặc cảm thụ dễ hơn à? Tôi cười vì thấy anh nói đúng . Nên đưa tay nhận tập thơ tình. Sau đó cái đêm đến… Tôi đọc, thu người đọc ngấu nghiến tập thơ Thi ca VNCL-Thơ Tình XD…Thế là bây giờ… Sau đó tôi lại có cảm nhận mới mẻ hơn, khác hơn. “Nếu mà đọc thơ tình, mà không đọc nhiều bài thơ tình của XD quả là một sự thiếu sót đáng tiếc. Chắc chắn là như vậy. Tôi khẳng định. tôi đã đọc lại, mê man đọc chiêm nghiệm hết, mới thấy thơ tình của XD có một nét hay mê ly, uy nghi thách đố, tuyệt vời, độc đáo. Nhưng hết sức trong lành… đồng thời cũng lãng mạn hết sức tưởng tượng!... Rồi tôi lại phải viết bài này để biểu dương tư tưởng tôi cảm thụ. Xin được chia sẻ với những ai đã mến mộ dòng thơ tình XD.

Ông được mênh danh là Ông Hoàng thi ca điều đó không phải là ngoa chút nào. Theo tôi nghĩ bài “Biển” của ông khó mà có nhà thơ tình nào làm biểu đạt hay hơn, sắc sảo hơn- với hình ảnh ngôn từ của ông chọn lựa, sử dụng… đành rằng mỗi nhà thơmột nét hay riêng, nét nhìn lãng mạn riêng. Nhưng cái sự tưởng tượng niềm rung động của ông quá mức hay, quá sức tuyệt! Sự khám phá trong từng con chữ đầy nét kiều mỵ, để đưa những ý thơ thật thăng hoa tinh tế... !

Một sự nhập đề hết sức tự nhiên gợi cảm. Hãy nghe đọc bài ông viết.

Biển

Anh không xứng là biển xanh
Nhưng anh muốn em là bờ cát trắng
Bờ cát dài phẳng lặng
Soi ánh nắng pha lê...


Bờ đẹp đẽ cát vàng
Thoai thoải hàng thông đứng
Như lặng lẽ màng
Suốt ngàn năm bên sóng...


Anh xin làm sóng biếc
Hôn mãi cát vàng em
Hôn thật khẽ, thật êm
Hôn êm đềm mãi mãi


Đã hôn rồi, hôn lại
Cho đến mãi muôn đời
Đến tan cả đất trời
Anh mới thôi dào dạt...


Cũng có khi ào ạt
Như nghiến nát bờ em
Là lúc triều yêu mến
Ngập bến của ngày đêm


Anh không xứng là biển xanh
Nhưng cũng xin làm bể biếc
Để hát mãi bên gành
Một tình chung không hết


Để những khi bọt tung trắng xoá
gió về bay toả nơi nơi
Như hôn mãi ngàn năm không thoả,
Bởi yêu bờ lắm lắm, em ơi!




Một bài thơ thuộc thể tự do, câu có lúc 5, lúc 6, lúc 7, lúc 8. Có vần điệu xuyên qua nhưng không nhiều lắm, vài câu không vần điệu bắt ngang… Thế nhưng không phải là bài thơ cộc lốc dở hơi, hoặc thiếu vần điệu đến khô khan! Mà là bài thơ điệu nghệ lạ lùng. Đọc cái âm hưởng ta không thể dễ dàng quên hoặc dễ biến mất trong trí nhớ… Ý lời thật trong sáng, hình ảnh tuyệt diệu, ngôn từ cách diễn đạt súc tích, mênh mang… mang đi cùng với sự ướt át mỹ lệ nhiều bài hay khác của DX vẫn không phải là thứ vần điệu cứ ráo riết ôm theo, nhưng mà hay vẫn hay? Thơ thì tự nhiên rung cảm nó mới hay, áp đặt gượng gạo là dở lắm. Theo tôi. nhiều người quan niệm thơ, giàu kinh nghiệm đã chứng minh được điểm này như nhà Thơ NS từng bảo… “Ông cho rằng vần thơ nếu luôn luôn thật sát thì sẽ nhàm chán. Vần không sát hẳn, thậm chí lạc vận, nếu sử dụng đúng cách, đúng chỗ, vẫn ra một bài thơ hay!” (Ông nói nhiều về thuyết này trong Nguyên Sa - Hồi Ký.) Thật là chí . Có nhiều người làm thơ 8 chữ hoặc 7 chữ chuẩn nhưng đâu phải dễ hay. Thấy lềnh… Thơ như thế người ta có bảo: “Văn chương hạ giới rẻ như bèo.” Cũng không có gì lấy làm xấu hổ cho câu nói cục bộ hoặc phản bác này! Bỡi vì chính thơ- tiếng nói của thơcảm nhận sâu xa. “Thơ hayhoa trong gương trăng dưới nước, nhìn cảm nhận, nhưng không thể nào nắm bắt đượcMột người nào đó am tường thơ- đại diện giới phê bình- cả cho quần chúng tiến bộ đã nói lên như vậy. Câu nói này thật đúng nghĩa cần được học hỏi phát huy hơn! Hầu hết những bài thơ của Xuân Diệu nổi tiếng để đời là những bài thơ hay vì ý tưởng giá trị ngôn ngữ biểu đạt.

Sỡ dĩ người ta bảo XD là nhà thơ tình đại hoặc Ông Hoàng thơ tình điều đó không phải là một danh xưng không thật. Rõ là XD có chiếc vương miện đó thật là xứng đáng. Vì nhà thơ tình đỉnh trên đỉnh. Nên thơ XD, dòng thơ ông mang hai đặc trưng nổi bật khó ai theo kịp. Cái hạnh phúc của tình yêu cái khổ đau của tình yêu. Thơ ông tình tự thơ mộng nhưng khá giàu triết luận nhân sinh. cái khổ đau trong thơ ông vốn dĩ tự nhiên… Mà trên đời này “muôn thế kỷ tới naytình vẫn không thoát ra hai lưỡi hái đó…

Tình yêu mang đến hương vị ngọt ngào đê mê thi vị, phấn chấn yêu đời v.v… Ngoài bài “Biển" một bài thơ cao trào điển hình bất hủ, sáng giá! Còn rất nhiều bài như thế trong tập thơ tình chọn lọc của ông; Nụ cười Xuân, Nguyên Đán. Trăng. Xa cách. Phải nói. Vô biên. Hoa đẹp là hoa nhìn với ánh mắt em v.v… Các bạn cùng tôi hãy đọc lần lượt để xem cảm hứng tác giả mô tả chân dung tình yêu khéo léo hớp hồn như thế nào nha.



Nụ cười Xuân



Giữa vườn inh ỏi tiếng chim vui
Thiếu nữ nhìn sương chói mặt trời
Sao buổi đầu xuân êm ái thế!
Cánh hồng kết những nụ cười tươi


Ánh sáng ôm trùm những ngọn cao
Cây vàng rung nắng lá xôn xao
Gió thơm phơ phất bay vô ý
Đem đụng cành mai sát nhánh đào


Tóc liễu buông xanh quá mỹ miều
Bên màu hoa mới thắm như kêu
Nỗi gì âu yếm qua không khí
Như thoảng đưa mùi hương mến yêu


Này lượt đầu tiên thiếu nữ nghe
Nhạc thầm lên tiếng hát say mê
Mùa xuân chín ửng trên đôi má
Xui khiến lòng ai thấy nặng nề...


Thiếu nữ bâng khuâng đợi một người
Chưa từng hẹn đến - giữa xuân tươi
Cùng chàng trai trẻ xa xôi ấy
Thiếu nữ làm duyên, đứng mỉm cười






Nguyên đán



Xuân của đất trời nay mới đến;
Trong tôi, xuân đến đã lâu rồi:
Từ lúc yêu nhau, hoa nở mãi
Trong vườn thơm ngát của hồn tôi
.



bài: Trăng



Trong vườn đêm ấy nhiều trăng quá,
Ánh sáng tuôn đầy các lối đi.
Tôi với người yêu qua nhẹ nhẹ...
Im lìm, không dám nói năng chi.


Bâng khuâng chân tiếc giậm lên vàng,
Tôi sợ đường trăng tiếng dậy vang,
Ngơ ngác hoa duyên còn núp lá,
làm sai lỡ nhịp trăng đang.


Dịu dàng đàn những ánh xanh,
Cho gió du dương điệu múa cành;
Cho gió đượm buồn, thôi náo động
Linh hồn. yểu điệu của đêm thanh.


Chúng tôi lặng lẽ bước trong thơ,
Lạc giữa niềm êm chẳng bến bờ.
Trăng sáng, trăng xa, trăng rộng quá!
Hai người nhưng chẳng bớt bơ




bài: Xa cách



một bận, em ngồi xa anh quá,
Anh bảo em ngồi xích lại gần hơn.
Em xích gần thêm một chút: anh hờn.
Em ngoan-ngoãn xích gần thêm chút nữa.
Anh sắp giận, em mỉm cười, vội-vã
Đến kề anh, mơn-trớn: "Em đây!"
Anh vui liền; nhưng bỗng lại buồn ngay.
anh nghĩ: thế vẫn còn xa lắm.
Đôi mắt của người yêu, ôi vực thẳm!
Ôi trời xa, vừng trán của người yêu!
Ta thấy gì đâu sau sắc yêu kiều
ta riết giữa đôi tay thất vọng.
Dầu tin-tưỡng: chung một đời, một mộng.
Emem; anh vẫn cứ là anh.
Có thể nào qua Vạn Trường Thành
Của hai vũ trụ chứa đầy bí mật.
Thương nhớ cũ trôi theo ngày tháng mất,
Quá khứ anh; anh không nhắc cùng em.
- Linh hồn ta còn u ẩn hơn đêm,
Ta chưa thấu, nữa là ai thấu rõ.
Kiếm mãi, nghi hoài, hay ghen bóng gió,
Anh muốn vào dò xét giấc em .
Nhưng anh giấu em những mộng không ngờ,
Cũng như em giấu những điều quá thực...
Hãy sát đôi đầu! Hãy kề đôi ngực!
Hãy trộn nhau đôi mái tóc ngắn dài!
Những cánh tay! Hãy quấn riết đôi vai!
Hãy dâng cả tình yêu lên sóng mắt!
Hãy khắng khít những cặp môi gắn chặt
Cho anh nghe đôi hàm ngọc của răng;
Trong say-sưa, anh sẽ bảo em rằng :
"Gần thêm nữa! Thế vẫn còn xa lắm!"




Bài: Phải nói

(Trích…)



Yêu tha thiết, thế vẫn còn chưa đủ,
Phải nói yêu, trăm bận đến ngàn lần;
Phải mặn nồng cho mãi mãi đem xuân,
Đem chim bướm thả trong vườn tình ái.
Em phải nói, phải nói, phải nói:
Bằng lời riêng nơi cuối mắt, đầu mày,
Bằng nét vui, bằng vẻ thẹn, chiều say,
Bằng đầu ngả, bằng miệng cười, tay riết,
Bằng im lặng, bằng chi anh có biết!
Cốt nhất là em chớ lạnh như đông,
Chớ thản nhiên bên một kẻ cháy lòng,
Chớ yên ổn như mặt hồ nước ngủ.
Yêu tha thiết, thế vẫn còn chưa đủ.


___----

Hãy đọc thêm bài:



Vô biên



Như kẻ hành nhân quáng nắng thiêu,
Ta cần uống ở suối thương yêu;
Hãy tuôn âu yếm, lùa mơn trớn,
Sóng mắt, lời môi, nhiều - thật nhiều!


Chớ nên tiết kiệm, hỡi nàng tiên!
Ta được em chăng, lại mất liền:
Với bạn ân tình hay với cảnh,
Nơi nào ta cũng kiếm Vô biên.


Những phen reo hót, những cơn say,
Những lúc mây đen ám mặt mày,
Là lúc lời xa muôn thế giới
Đến vờn trong dạ cánh chim bay...


Trời cao trêu nhử chén xanh êm;
Biển đắng không nguôi nỗi khát thèm;
Nên lúc môi ta kề miệng thắm,
Trời ơi, ta muốn uống hồn em!


đây là bài cuối cùng, tôi minh chứng cho dòng thơ lãng mạn hạnh phúc trong tình yêu thơ của ông qua bài:



Hoa đẹp là hoa nhìn với ánh mắt em.



Hoa đẹp là hoa nhìn với mắt em
Cửa sổ là khung có hình em ở giữa
Tách nước - là ngón tay em cầm,
Quyển sách chao đèn là bóng em đọc mở...


Đường nhựa là đường in dấu vạn chân,
Duy có một dấu chân - em yêu dấu.
Tàu điện là tàu một đêm anh tiễn em đi -
Emnhớ một buổi chiều
ta dạo trong Văn Miếu ?


Vũ trụ là chốn anh được gặp em
Thời gian là nơi anh với em sinh cùng thời đại.
Em ơi! Em đã mở cho anh
Cánh cửa vô cùng xin chớ bao giờ khép lại*/




còn rất nhiều bài khác v.v…

Còn gì đẹp hơn, ái mị hơn những bài thơ ái tình hạnh phúc trên! Đọc lên mà cứ nghe như thơ ru như mộng. Đúng nghĩa là của thơ: đọc lên nghe bỡi cái hồn, cái tâm thức cái long lánh, cái đại bên trong của tình yêu. Đi trong gân cốt, trong hơi thở, trong từng tế bào, ràng rịt đam mê cuộc yêu. Yêu được yêu, với sự cảm thụ cảnh vật mới mẻ. Với một thế giới chung quanh, chung mộng, chung tâm được ràng rịt “chungchạm ân tình. Nói sao cho hết sóng tình cuồn cuộn yêu đương! Hoặc trái tim ân tình mở cửa, để tuyên dương với hạnh phúc tràn trề! MộtMật quý tình yêu!” MộtHoa trong sóng mắt người tình”v.v…! Với trái tim đa tình tài hoa của nhà thơ Xuân Diệu!

Nhưng có một điều nữa chúng ta phải nói là. Chúng ta không thể thờ ơ một khía cạnh khác của tình yêu DX: Đó là được định nghĩa tình yêu vốn tự là khổ đau. Nếu ai bảo thơ tình yêu haykhôngbài thơ tình khổ đau cho ra đời? Thì tôi xin nói là chưa có thể gọi bằng thơ tình hay. Tôi tin chắc là như vậy. Nói ý này tôi lại liên tưởng đến câu thơ của Thi HMT“Hương không ngọt Xuân sớm lẽ nào thơm. Mật không đắng là ân tình không thi vị” Cũng có thể như thế!

Đúng thế. Tâm hồn nhà thơ tình XD vẫn đau đáu trong cay đắng, ngậm lòng- trong những bài thơ. Hồn quật dậy một hồn thơ tan thương ủy mị. Nhưng nếukhông có tan thương ủy mị thì làm gì có những câu thơ tình hay tuyệt trác kia chứ? Nó là chi vị thật, sự cứu cánh thi hóa bỡi một tâm hồn nghệ đa cảm. Nó là nhựa song của con tim bắt nguồn khát vọng, nhưng lại bất ngờ: hụt hẫng, mất mát, chia ly. Như tình yêu sẵn sàng đẩy họ đến nỗi khổ đau không lường được. Một “trời” ái ân nhớ nhung, tiếc nuối v.v… Kể cả ích kỷ con tim, hoặc cả đau thương trăn trối, khốn cùng… Ta cũng có thể đọc lần lược để thấy cái hay cái chiêm nghiệm chiều sâu của nó.

Qua bài Bên ấy bên này.



Lòng ta trống lắm, lòng ta sụp
Như túp nhà không bốn vách xiêu;
Em chẳng cứu giùm, em bỏ mặc
Mưa đưa ta đến bến Đìu hiu.


Embên mình; ta ngó say,
Song le bên ấy với bên này
Cũng xa như những bờ xa cách,
Không có thuyền qua, không cánh bay.


Ta thấy em xinh, khẽ lắc đầu.
Bởi vì tađược em đâu!
Tay kia sẽ ấp nhiều tay khác,
Môi ấy vì ai sẽ đượm mầu.


Họ sẽ ôm em với cánh tay;
em yêu họ đến muôn ngày;
Thôi rồi! Em chẳng thờ ơ nữa
Như đối cùng ta tự bấy nay.


Như đối cùng ta giữa cảnh mưa
Mà lòng không hiểu, trán bơ ,
Không tặng âu yếm trong câu nói,
Trong mắt còn nguyên vẻ hững hờ.


Hoặc qua bài: Muộn màng.



Anh biết yêu em đã muộn màng,
Nhưng mà ai cưỡng được tình thương!
Ngậm ngùi tặng trái tim lưu lạc
Anh chỉ xin về một chút hương.


Một chút hương phai của ái tình
em không thể gửi cùng anh;
Để lòng ướp với tình phai ấy,
Anh tưởng từ đây bớt một mình.


Mắt ướt trông nhau lệ muốn tuôn,
Gượng cười anh phải khóc thầm luôn:
Emngười của ai ai đấy,
Lưu luyến chi nhau để sớt buồn.


Dầu chiếm tay em, anh vẫn hay
Rằng anh chỉ nắm cánh chim bay;
Bao giờđược người yêu dấu!
Chất chứa trong lòng vạn đắng cay.


Anh chỉ như con chim bơ
Lạnh lùng bay giữa gió, sương, mưa;
Qua gần tổ ấm đôi chim bạn,
Bỗng thấy lòng cuồng yêu ngẩn ngơ.


Yêu ngẩn ngơ rồi đau xót xa,
Số anh là khổ, phận anh
Suốt đời nuốt lệ vào trong ngực,
Đem ái tình dâng kẻ phụ ta.


Chưa đi mà đã xa cách nhau,
Lúc biệt ly rồi, xa đến đâu?
Thôi hãy để anh đi hốt hoảng,
Gấp đem thương nhớ khuất mây mù.


Thôi hãy để anh đi thất thơ,
Mặc luồng gió lạnh, mặc mưa to
Đánh vào thân thể run như sậy.
- Tôi chẳng cần ai thương hại cho.








hoặc bài:Than thở.



Tôi là một kẻ điên cuồng
Yêu những ái tình ngây dại
Tôi cứ bắt lòng tôi đau đớn mãi,
Đau vô duyên, đau không để làm gì.
Ôi! tình si
Khôngmột giờ yên ổn!
Nếu bỏ được trải lòng cho gió cuốn,
Đem vứt đi, như là trái chua cay!
Nếu một chiều có thể rải tung bay
Tất cả linh hồn thổn thức!


Nhưng mỗi lần đưa tay lên nén ngực
Lại nghe tình nhiều hơn số ngón tay
Với mi kia, mắt nọ, với môi này,
Với chuỗi tên người liên tiếp...


Yêu với mến! mến yêu! tiếng điệp
Của khúc ca nào vừa cắt, vừa say?
Lòng tôi lạnh lẽo, đêm nay,
Theo một con đường mấy nẻo.


đêm nay, lòng tôi lạnh lẽo...
Như sáng trăng trên mặt nước thu lờ.
Tôi là một kẻ bơ
Yêu những ái tình quạnh quẽ.




qua bài Dối trá. XD viết …

Nói chi nữa tiếng buồn ghê gớm ấy
Để lòng tôi sung sướng muốn tiêu tan ?
Tất cả tôi rung rẩy tựa dây đàn
Nghe thỏ thẻ chính điều tôi giấu kỹ,
Sợ đôi mắt điềm nhiên diễm lệ
Vâng, nói chi để khiêu lại nguồn sầu
Toi ngỡ đà cạn hẳn trong bấy lâu,
Để lại nhóm cho cháy thêm ngọn lửa
Tưởng gần tàn.-Yêu ? yêu nhau ? làm chi nữa !
Tôi vẫn biết rằng tôi chẳng xứng người;
Mùa xuân tôi chưa hề có hoa tươi;
Tôi như chiếc thuyềnhư, hư, không bến đỗ;
Tôi là một con chim không tổ,
Lòng đơn hơn một đứa mồ côi,
Nhặt nụ cười của thiên hạ, than ôi,
Để tự nhủ : "ta được yêu đấy chứ".
Tôi chỉ sống để hoài hoài tưởng nhớ
Mãi mãi yêu, nhưng giấu giếm luôn luôn;
người thì,lơ đãng, dậm trên buồn,
Bân đi hái những cành vui xanh thắm.
Tôi biếtt lắm, trời ơi, tôi biết lắm !

Hỡi lòng dạ xâu xa như vực thẳm !
Tôi biết rằng người nói-vậy cười-chơi,
Tiếng đã làm tôi tê tái cả người,
Tim ngừng đập, để thu hồn nghe lắng,
Máu ngừng chạy, để cho lòng bớt nặng.
Tôi biết rằng, chỉ cách một ngày sau,
Cây bên đường sẽ trông thấy tôi sầu,
Đi thất thểu, đi lang thang, đi quạnh quẽ.
Vì vội đến kiếm tìm nhau, tôi sẽ
Chỉ thấy người thương nhưng chẳng thấy tình thương.
như màu theo nắng nhạt, như hương
Theo gió mất, tình người đành tản mác.
Tôi sẽ trốn, thẫn thờ, ngơ ngác,
Trái tim buồn như một bãi tha ma,
Gượng mỉm cười : "Người quên nghĩ rằng ta
Sẽ đau đớn bởi một lời nói vội".

Vì khốn nỗi ! tôi vẫn còn tin mãi
Sự nhầm kia; tôi không thể không yêụ
Dầu không tin, tôi càng cứ yêu nhiều :
Khi người nói, tiếng người êm ái quá...
Có lúc, tưởng chỉ để rơi tàn lửa,
Tay vô tình gây một đám cháy to :
Người tưởng buông chỉ một tiếng hẹn hò,
Tôi hưởng ứng bằng vạn lời say đắm
Đương rạo rực, thì thào, rối rắm
Ngập lòng tôị-Mà ai ngó tới đâu :
Tôi điên cuồng, tất nhiên phải khổ đau,
Tôi biết lắm, trời ơi, tôi biết lắm !
Vậy, trót lỡ, tôi sẽ đành lẳng lặng
Chịu mối tình gây lại bởi tay ai,
Không cần xin, không trách móc, vì-ôi !
Tôi chẳng biết làm cho lòng cứng cỏị
Cứ như thế cho đến giờ đen tối
Hoa ái tình chung phận đoá hồng khô,
Mà trái tim đã ghê dáng hững hờ
Đã chung phận của tro tàn bếp lạnh
Tôi giấu sẵn một linh hồn hiu quạnh,
Cho nên, liền chiều đó, tôi hết vuị
Không thấy người bằng không thấy mặt trời,

Tôi ôm ngực thử tìm xem biên giới
Của sầu tủị. Nhưng, hỡi người yêu hỡi !
Nó mênh mông, vô ảnh, bủa vây tôi;
Yên ổn đi, thắc mắc đến đây rồi,
ước tới, mà chán chường cũng lạị
mơn trớn cả một kho ân ái,
Tôi một mình đối diện với tình không
Để lắng nghe tiếng khóc mất trong lòng.


đó chính là cái khổ tình yêu mãnh liệt ở trong họ. Sâu sắc đỉnh nhất dồn vào qua bài:

Dại khờ. Thi Xuân Diệu đã khắc họa:


Người ta khổ vì thương không phải cách,
Yêu sai duyên mến chẳng nhằm người
Có kho vàng nhưng tặng chẳng tuỳ nơi
Người ta khổ vì xin không phải chỗ.

Đường êm quá ai đinhớ ngó
Đến khi hay, gai nhọn đã vào xương
Vì thả lòng không kiềm chế dây cương,
Người ta khổ vì lui không được nữa.

Những mắt cạn cũng cho rằng sâu chứa;
Những tim không mà tưởng tượng tràn đầy.
Muôn nghìn đời tìm cớ dõi sương mây
Dấn thân mãi đến kiếm trời dưới đất.

Người ta khổ vì cố chen ngõ chật,
Cửa đóng bưng nên càng quyết xông vào.
Rồi bị thương người ta giữ gươm dao,
Không muốn chữa, không chịu lành thú độc.


Hoặc bài Tình thứ nhất.

Chúng ta sẽ được nghe. Một lời thơ thật vô tiền khoáng hậu:



Anh chỉ có một tình yêu thứ nhất,
Anh cho em, kèm với một lá thư.
Em không lấy, tình anh đã mất
Tình đã cho không lấy lại bao giờ.

Thư thì mỏng như suối đời mộng ảo;
Tình thì buồn như tất cả chia ly.
Giấy phong kỹ mang thầm trong túi áo;
Mãi trăm lần viết lại mới đưa đi.

Lòng e thẹn cũng theo tờ vụng dại,
Tới bên em, chờ đợi mãi không về.
Em đã xé lòng non cùng giấy mới,
- Mây đầy trời hôm ấy phủ sơn khê.

Cũng may mắn, lòng anh còn trẻ quá.
Máu mùa xuân chưa nở hết bông hoa;
Vườn mưa gió còn nghe chim rộn rã,
Anh lại còn yêu, bông lựu, bông trà.

Nhưng giây phút đầu say hoa bướm thắm,
Đã nghìn lần anh bắt được anh
Đôi mắt sợ chẳng bao giờ dám ngắm,
Đôi tay yêu không được nắm bao giờ.

Anh vẫn tưởng chuyện đùa khi tuổi nhỏ,
Ai có ngờ lòng vỡ đã từ bao!
Mắt không ướt, nhưng bao hàng lệ rỏ
Len tỉ tê thầm trộm chảy quay vào.

Hoa thứ nhất có một mùi trinh bạch;
Xuân đầu mùa trong sạch vẻ ban .
Hương mới thấm bền ghi như thiết thạch;
Sương nguyên tiêu, trời đất cũng chung mờ.

Tờ lá thắm đã lạc dòng u uất,
Ánh mai soi cũng pha nhạt màu ôi,
Anh chỉ có một tình yêu thứ nhất
Anh cho em, nên anh đã mất rồi!


DX là một nhà thơ đại tài, tri kiến nhà thơ rất diệu kỳ. XD ông để lại cho đời có cả những bài thơ tình mang cả hai âm hưởng. Buồn, vui cộng hưởng, vẫn nồng nàn say đắm, vẫn tha thiết mạnh mẽ trong uỷ mị chế ngự (Đó hạnh phúc khổ đau đi chung trong một bài thơ. Nhưng mà nghe rất hồn, rất sinh động.) Điều này ít có thi si nàođược. (Ông rung cảm trong cả hạnh phúc thương đau chung cột. Điều này điển hình XD là biểu hiện cao nhất trong các thi bật tài tâm hồn) Rất có trong thời gian không gian cho phép qua các bài: Gửi hương cho gió. Tình mai sau. Khác mộng. Có phải em là v.v



Gửi hương cho gió.


Biết bao hoa đẹp trong rừng thẳm
Đem gửi hương cho gió phũ phàng!
Mất một đời thơm trong kẽ núi,
Không người du tử đến nhằm hang!

Hoa ngỡ đem hương gửi gió kiều,
Là truyền tin thắm gọi tình yêu.
Song le hoa đợi càng thêm tủi:
Gió mặc hồn hương nhạt với chiều.

Tản mác phương ngàn lạc gió câm,
Dưới rừng hương đẹp chẳng tri âm;
Tên rừng hoa đẹp rơi trên đá,
Lặng lẽ hoàng hôn phủ bước thầm.

Tình yêu muôn thủa vẫn là hương;
Biết mấy dòng thơm mở giữa đường,
Đã mất tình yêu trong gió rủi,
Không người thấu rõ đến nguồn thương!

Thiên hạtình nhận ước ,
Nhận rồi không hiểu mộng thơ...
Người si muôn kiếp là hoa núi,
Uổng nhuỵ lòng tươi tặng khách hờ!


Tình mai sau


Ngày thuở ấy, lâu rồi tôi đã chết,
Tháng năm qua chôn lấp mộ hoang tàn,
Hoà với đất, mình tôi thôi đã hết,
- Nhưng hương hồn còn luyến ở không gian.

Đi sao được khi mặt trời vẫn nở
Bỏ sao đang những mái ngói yên buồn
Đường rất lặng, với hàng cây hay nhớ,
Xa sao đành mắt đẹp của hoàng hôn!

Tay ân ái như những làn thân thể
Đã ôm đời vào ngực để mơn ru...
Thu biếc tỏ, hè nâu thơm vị quế,
Xuân như đàn, đông cũng quyện đường .

Khi còn sống tôi vẫn hằng tan nát
Mỗi phen đau, lòng vỡ lại tràn rơi;
Tình rải khắp. Huống là khi đã thác.
Sao không tan lưu chuyển giữa vòng đời?

Tôi vẫn có hồn tôi trong gió ấy,
Vì xưa kia ngồi nghỉ dưới trăng sao
Từng mảnh biếc hồn tôi trăng đã lấy
Gió đem luôn đi tận tháng năm nào

Lòng tôi đã thẩn thơ cùng bãi vắng
Thì muôn sau bãi vắng nhắc lòng tôi
Từ thế kỉ mờ chân trên cát trắng,
Như sóng lên còn gợi ngực bồi hồi.

Cổ tôi đó lúc chim ngàn vọng hát:
Mộng tôi còn khi trời biếc lên sao
Suối thương nhớ thầm qua trong bóng mát,
Trái tim chiều than thở giữa lau cao.

Người thi đã vào làng mây khói
Không ở đâu ở khắp mọi nơi
Như tiếng vọng trong sương xa dắng dỏi.
Máu vu thơ giữa trái tim đời

Chiều mai mốt trong tương lai thân mến
Một nàng dạo bước dưới hàng cây,
Hơi gió thở như ngực người yêu đến
Bướm đâu bay xinh cả buổi chiều này...

Gió rên rỉ như lời ai thuở trước;
Trời nhung mơn như lòng ấy xưa yêu,
Không khí thì êm, đêm sương khẽ bước
Xưa tìm ai mơn trớn cũng như chiều...

Tình tự quá, thiêng liêng êm ái quá...
Thơ ở đâu thong thả xuống đường mưa...
Những hoa quí toả hương vương giả...
Mây đa tình như thi đời xưa...

Môi hé nở, nàng tay vịn lá
Bước xinh xinh đứng lại, mắt dâng đầy...
Vòng sẽ khép, chiều ôm thân óng ả.
Gió qua người làm độngthơ ngây...

Rằng: "Tiếng ai?- người thơ ở đâu đây?"


1939

Khác mộng.


Cùng giường khác mộng sao em ?
Tình ta đau đớn hơn đem tử hình!
Trăm muôn mơn trớn dục tình
Bằng sao được bóng in hình trong tim!
Nếu anh lạc mất hồn em
Thì ôm thân thể khôn tìm tình yêu!
Ẩm là tim bạn rõi theo
Khi xa biết có người yêu nhớ mình;
Vui là trong dạ đinh ninh
Hai ta, ta chẳng một mình đơn .
Buồnmột trái tim trơ.
Phía sau không hậu phương chờ đợi ta!
Giữa khi nắng hạn, lạnh là
Biết ai tin cậy để mà mến yêu!
Anh không muốn mộng phiêu diêu
Muốn yêu em, được em yêu suốt đời
Hỡi em, anh nhớ thương hoài
Kề nhau, mộng đã xa rồi hay sao ?

còn rất nhiều những bài thơ khác tương tự như vậy cộng họp vui buồn, đan chen. Nghe rất lạ ý rất dồi.

Điều thứ tư tôi muốn nói là thơ lục bát Xuân Diệu hay vô cùng. Không thể kém thua một thi nào trong giai cấp làm thơ tình, ý tứ nhịp điệu- sang, đẳng cấp. Tuy nhiên lời thơ thì rất giản dị gần gũi, quyến cảmcảnh trí thân quen…



Bài: Áo em được miêu tả:



Áo em để lại dáng hình
Treo trên mắc áo cho mình thấy thương
Đôi vai nho nhỏ bình thường
Khuỷu tay áo gợi hình xương tay gầy.
Sờn sờn đôi chỗ đâu đây.
Áo em nhuộm chắc, xanh tày biển xa,
Mấy khuy cúc áo thật thà.
Ngắn rồi - em để về nhà mặc thêm.

Áo nhìn anh thật thương em
Hiểu còn gian khổ cho nên tay gầy.
Áo em gần với anh thay!
Những khi khoai sắn là ngày cùng nhau.

Áo em thoang thoảng hoa câu
Áo em say đắm một màu trầm hương
Áo em ngày nhớ đêm thương
Áo em chín nắng mười sương anh chờ.


Đêm 21/3/1962

Hoặc bài lục bát này: Hoa anh ơi.một sự lãng mạn vô cùng tận…


Hoa này là hoaanh ơi”
hoa một buổi đẹp trời, ta đi
Nắm tay trò chuyện thầm thì
Bỗng nhiên em thốt: “Hoa gì? anh ơi”

Cây thanh một tán lá cười.
Một vùng hoa nở hồng tươi một vùng
Sắc đào như thể rung rung
Toàn câymột nỗi lòng nở hoa
Anh tìm tên mãi không ra
Phải anh đào ? Hoặc như là ô môi ?
Biết bao yêu mến trong lời
Thốt kêu hai tiếng từ nơi ruột rà
Từ rày xin đặt tên hoa:
Hoa anh ơi” một chiều ta nở dầy.

(17-6-1962)


Hoặc một bài lục bát: Vợ chuẩn bị hành trang cho chồng đi vào hỏa tuyến.

Đã đem lại cho chúng ta sự xuyến xao, cảm mến vô cùng với những hình ảnh ngôn từ lục bát diễn tả:



Em choàng lưới mũ cho anh,
Áo anh em nhuộm màu xanh lá rừng
Chiếc ba lô cũ đã dùng,
Tay em khéo léo chữa từng đường kim;
Gọn gàng túi buộc gạo đem;
Muốn hôn nghìn bận tay em đậm đà

Anh đi công tác đường xa
Những nơi bom đạn hay là hiểm nguy
tình em dõi theo đi
Ấm trên trăm dặm sợ gì chông gai
Hang chẳng thẳm, núi không dài
Một người chiến đấu với hai tâm hồn

Trên đường mát bóng chiều hôm
Nhớ em anh lại bước dồn thêm nhanh
cây cài mũ nhớ mình
Khoác ba lô lại đeo tình trên vai
Khải hoàn hát khúc ngày mai
em rực rỡ tươi hoài bên anh.


(Thanh Hoá 5-1965)

Bài “Lạ” Cũng mang đầy thanh sắc lục bát đáng yêu



Người nào xa lạ đâu đây
Người mi thanh sáng, người tay dịu hiền
Tôi nhìn quên đẹp, quên duyên.
Quên câu ăn nói, tôi nhìn người thôi
Người nào một nửa thân tôi
Bước chân êm ái, nụ cười thần tiên
Người nào tôi tưởng đã quen
Một ngày không gặp, lại nên mới rồi
Một kho vàng ngọc thêm hoài
Người nào như cả loài người đến đây,
Khiến tôi giận cả nước mây,
Vòng tay khăng khít, mở tay: giao hoà
Ôm em trong cánh tay xoà
Nghe là vũ trụ, nghe là nhân gian.


Bài :Trăng khuya trên hắc hải. Vẫn là một lục bát tuyệt vời. Chúng ta cùng khám phá cùng đọc:



Trăng trên Hắc Hải rạng ngà
Biển như hồ rộng bao la mới !
Ngút ngàn sóng lượn li ti
Sao con đôi chấm nghĩ chi trên trời.

Khuya không ngủ được ra ngồi
Tựa bao lơn ngắm trùng khơi một mình.
Nếu như không có ân tình
Thì anh lạnh đến ghê mình, em ơi.

Nhưng hồn anh sáng anh vui,
Anh nghe đây đó cuộc đời gần quanh
em: ấm cả trời xanh;
Sóng bên chân khẽ cùng anh chuyện trò.

Nếu anh tả biển bây giờ
Thì trăng kia cũng đợi chờ tả trăng
Tả đêm tả cát sao bằng
Tả anh thương nhớ lòng giăng vạn trùng.


(Xô si 6-10-1967)

.Hoặc bài: Dấu nằm. Vẫn là một lục bát hay, ý tưởng rất nên thơ, rất gợi cảm:



"Ghe lui còn để dấu dằm
Người yêu đâu mất, chỗ nằm còn đây"
(Ca dao Nam Bộ)


Ghe lui còn để dấu dằm
Người yêu đâu vắng, dấu nằm còn đây
Dấu nằm cũng vẫn xinh thay
Đường vai phảng phất, nét tay màng.

Đêm qua bốn phía trăng vàng,
Bên em anh cứ bàng hoàng tỉnh ,

"Tưởng bây giờ là bao giờ"
Thật đây, em vẫn là thơ trên trời.

Dấu nằm còn đó, em ơi
Dấu hương vương vấn từng hồi ngất ngây
Thoảng thơm lan xạ nào tày
Hơi thương em thở, ngát đầy hồn anh

Dấu người yêu dấu thanh thanh,
Mình trong chăn đắp, tóc quanh gối nằm
- "Ghe lui còn để dấu dằm"
Người yêu đâu vắng, dấu nằm còn thương...

(1977)

Bài Hôn. Cũng rất ư là lạ. Lục bát của XD rất say sưa cánh cửa tâm hồn! Thật là đáng yêu một dòng lục bát “xinh xắn” tuyệt vời mát tươi.



Trời ơi, ôm lấy say sưa
Mặt khao khát mặt, lòng ước lòng
Hôn em nước mắt chảy ròng;
Em ơi! Như ngọn đèn chong vẫn chờ.
Em hôn anh suốt một giờ
Anh hôn em mấy cho vừa lòng đau
Sao mà xa cách giữa nhau
Để cho tháng thảm ngày sầu thế em?

Chao ôi mãi mãi mắt tìm
Thấy rồi sung sướng ta đem nhau về
Hôn em ngàn thuở chưa xuê
Ấp yêu da thịt, gắn kề tâm linh
Chiêm bao mà chẳng mòng
Rõ ràng chân thật như trong cuộc đời.


(22-8-1970)



Lại càng dễ thương quá sá với bài lục bát, như đượctuyển chọn”. XD viết thật nhẹ nhàng thánh thoát. Khiến chúng ta rung động theo từng ngữ điệu của con chữ, thiết tha, nồng nàn, chan chứa, của thi Ông Hoàng thi ca- thơ tình XD:



Trăm ba mươi đóa.


Anh vừa dạo khắp vườn hoa
em, tháng lại ngày qua anh trồng
Sáu năm lệ tưới đôi tròng,
Lệ tươi cười với não nùng lệ đau

Rễ ăn huyết lệ từ sâu
Màu hoa mới được bền lâu thế này.
Lệ thường yêu dấu xưa nay.
Gai đâm rách toạc tim này - chớ than!

Trăm ba mươi đoá thời gian
Chim muôn tiếng nhạc, gió ngàn lời ca.
Máu xuân đã cạn đâu mà ?
Nếu cần tưới nữa cho hoa rực hồng!

tôi có thể đem ra một bài thơ lục bát cuối này để chứng minh vị trí thế hấp dẫn của thơ lục bát DX- Ông Hoàng thi ca thơ tình. Qua bài:



Thân em.




Đôi tay anh khẽ ôm mình
Lòng anh toả ấp thân hình sáng trong;
Tay em ôm ấp bên lòng
Thân em, nghìn tía muôn hồng cũng thua
Không nền, sao dựng lầu thơ ?
Không thân thể, chỉ bâng quơ cái hồn.

- Nhưng thân mới chỉ là nguồn
Đục trong, dòng nước hãy còn tuỳ sau.
Thân em, anh quí như châu
Hình em anh có dám đâu soi thường;

Trong thân, anh đã thấy hồn
Tinh hoa ánh mắt, xinh giòn cánh tay
Anh ôm khe khẽ mình đây
Ôi thân yêu quí, chứa say tâm tình!


Ôi thân yêu quí, chứa say tâm tình!DX. Nhà thơ tình nhưng còn là nhà văn hoá lớn. Ngay trong thơ ông đã thể hiện điều đó. Một nhà thơ tình hay, e ra còn dễ tìm. Nhưng thơ mang vẻ đẹp của môt nhà văn hóa lớn, thì không dễ chút nào? Hay nói đúng hơn: nó đi xa hơn vẻ đẹp của nhà thơ tình lãng mạn thuần túy, điều đó hẳn đã chứng minh rõ nét trong thơ của DX. Vì thường rằng các thi người ta vẫn thường ca ngợi những cái khó tìm, cao xa, sang trọng,“nét phượng mày ngài” chân tay thon thả. Không phải là XD đã khôngnhững chất thơ đó. Nhưng XD: đi xa hơn- ca ngợi cái đẹp mỹ miều của lao động, của vất vả, của siêng năng, cái cần cù, của ý trách. Ông thể hiện một nét rung cảm tầm thường mà lại trở nên kỳ . Chúng ta đọc, đọc rất cảm động. Qua bàiEm làm bếp” “Gặp gỡ” “Khung cửa sổ” “Đứng chờ em” Câu thơ quán xuyến được tấm lòng nhân hậu của thi . Sự quan tâm rộng lớn. Sự gần gũi với cuộc sống cần lao.

Hoặc bài “Áo em"-một ví dụ điển hình nhất.



Áo nhìn anh thật thương em.
Hiểu còn gian khổ nên tay em gầy.
Áo em gần với anh thay
Những ngày khoai sắn, những ngày cùng nhau!(Trích)


Thi mà thấm được tình sâu nghĩa nặng, hiểu được trân trọng được người mình yêu trong hoàn cảnh không mấy gì làm giàu sang nhung lụa, không cách ly những người gian khổ mình yêu… Điều đó là thi nhà văn hóa lớn trong máu, trong tim họ. Thi XD đã chứng minh được tâm hồn mình cao cả như vậy! Điều đó khẳng định XD là nhà thơ tình. Ông Hoàng thơ tình nhưng nhà văn hóa lớn. Đó là một thong điêp tự bản thể của thi XD gởi đến chúng ta. Kết nối tình yêu trân trọng…



Thưa các bạn. Khi đọc về thơ của ông vẫn cảm thấy một cái gì đó chưa đủ, nên tôi tìm thêm tư liệu để biết về đời ông sâu sắc hơn. Thì tôi đánh vào google không thể ước lượng bao nhiêu trang, bao nhiêu bài nói về ông vua thơ tình này. Thơ thì chúng ta đọc lên thấy rõ rang rồi. Còn họ nói khen chê về đời tư XD. Họ vạch lá tìm sâu bới long tìm vết v.v… Trên đời này người nào mang đi chút hào quang luôn bị kẻ xấu ghanh tỵ gây rối. Họ cố quất vào những trận roi đánh phá. Những đánh phá không cơ sở không ai tin họ vẫn cứ cố làm…? Nhưng tôi tin chắc rằng những bài viết về XD lối sống tiết kiệm ngăn nắp làm việc siêng năng cần mẫn. XD là người sống nặng tình cảm biết hy sinh là đúng hơn hết. Vì có tính chất khoa học, dưạ vào chất thơ ông biểu cảm. Thơ văn là người, ngược lại ngườithơ văn. Một câu nói nổi tiếng của nhà văn Pháp, rất chí vô hạn. Còn những lời lẽ miệt thị xuyên tạc XD kia kia, là sai phạm, là vu khống. Nếu nói đúng ra là xúc phạm lớn lắm. Bằng chứng cụ thể là cha XD tên là Ngô Xuân Thọ… Chứ không phải là Thu. Thế mà lấy một bài thơ có tên Thu kia dè xẻm, chê bai nhà thơ XD. Thật là trơ trẽn, lố bịch, nhố nhăng hết sức. hơn nữa theo tôi nghĩ thơ là nghe cảm theo cái hồn, chứ không thể hiểu theo bề mặt với cái áp đặt trịch thượng, hay độc đoán kia! Để quý kính nhà thơ trên đất mẹ tôi muốn đem tâm trái tim cảm thơ của tôi viết ra bài này.
cuối cùng kết thúc bài viết này với cảm xúc của tôi. Tôi xin viết ba câu thơ xin trân trọng kính dâng lên hương hồn nhà thơ XD.
Xuân Diệu một tài hoa thơ đã vĩnh biệt.




XD không sống cho người nổi danh oanh liệt.
XD chỉ sống với trái tim người đã vắt kiệt…

TTHT (Người đất Quy Nhơn) viết cuối thu
 
Top Bottom